درس 9 فلسفه دوازدهم انسانی – آغاز فلسفه در جهان اسلام
جواب درس نهم فلسفه دوازدهم انسانی
جواب انتخاب صفحه 71 فلسفه دوازدهم انسانی
کدام یک از نمودارهای زیر را انتخاب میکنید؟ نظر خود را توضیح دهید.
پاسخ: د: با توجه به این که گزینه (د) ارتباط بین هر سه مورد را دو طرفه و به شکل تأثیر متقابل نشان میدهد، این نمودار کاملتر است.
جواب اندیشه صفحه 71 فلسفه دوازدهم انسانی
در کتاب «تاریخ حکمای اسلام» اثر ابوالحسن علی بن زید بیهقی آمده است که بنا بر روایت گروهی از دانشمندان شیراز، چون بخش منطق کتاب «نجات» شیخالرئیس ابنسینا به شیراز رسید، دانشمندان این شهر مطالعه آن را آغاز کردند. یکی از ایشان که اعلم آنان بود، از آن کتاب چندین اشِکال و ایراد گرفت. آن اشکالها را در جزوهای نوشت و به پیوستِ نامهای توسط ابوالقاسم کرمانی به اصفهان نزد شیخ فرستاد (ابنسینا آن روزها در اصفهان زندگی میکرد). ابوالقاسم در یک روز گرم، نزدیک غروب آفتاب به حضور شیخ رسید و نامه و جزوه را تقدیم او کرد. شیخ، در حالی که اطرافیانش گِرد او بودند، بدان جزوه نگریست و تا وقت ادای نماز خفتن، با ابوالقاسم صحبت میداشت. پس از آن به مطالعه اشکالها پرداخت و نوشتن جواب آغاز کرد و در آن شب که از شبهای کوتاه تابستان بود، پنج جزوه ده ورقی، در باب آن اشکالات کتابت نمود. آنگاه خوابید و چون نماز بامداد بگزارد، شاگردش، ابوعُبَید، آن جزوات را که مشتمل بر حلّ مشکلات و جواب اشکالات دانشمند شیرازی بودند، به ابوالقاسم داد و گفت: حضرت استاد فرمودند: «در جواب شتاب کردم تا قاصد درنگ ننماید.»
بزرگان شیراز چون آن جزوات بدیدند و کیفیت تحریر آنها را شنیدند، در شگفت شدند و شیخ را تحسین کردند.
۱) این رفتوآمد و شور و نشاط علمی نشانه چیست؟ آیا در هر جامعهای چنین شور و نشاطی امکانپذیر است؟
پاسخ: نشانه ارزش و اهمیت علم، فلسفه و گفتوگوی علمی در آن جامعه است. خیر؛ زمانی چنین شور و نشاطی شکل میگیرد که جامعه برای علم، تفکر و نقد علمی ارزش قائل باشد.
۲) از عمل دانشمند شیرازی و رفتار ابنسینا چه برداشتی میتوان کرد؟
پاسخ: نشاندهنده تعامل و گفتوگوی علمی است؛ دانشمند شیرازی میتواند حتی از ابنسینا نقد کند و ابنسینا نیز بدون کدورت، نقدها را بررسی کرده و به آنها پاسخ میدهد.
جواب تطبیق صفحه 72 و 73 فلسفه دوازدهم انسانی
هر یک از عبارتهای زیر بیشتر با کدام یک از موارد فوق تطبیق میکند؟
۱) قرآن کریم میفرماید: او اوّل است و آخر و ظاهر است و باطن، و او به هر چیزی داناست.
پاسخ: ارتباط با (۴) بیشتر است، با بقیه هم ممکن است مرتبط باشد.
۲) امیرالمؤمنین میفرماید: موجودات کاملی هستند عاری از ماده و قوّه؛ زیرا جملگی مجردند و نهایت کمال ممکن خود را دارا هستند. خداوند بر آنها تجلّی کرد، نورانی شدند…
پاسخ: با شماره ۴
۳) روزی رسول خدا (ص) وارد مسجد مدینه شد. دید که جمعی از مردم به عبادت مشغولاند و گروهی درباره مسائل علمی گفتوگو میکنند. ایشان به سوی گروه دوم رفت و کنار آنان نشست و فرمود: من برای گسترش علم مبعوث شدهام.
پاسخ: با شماره های ۱، ۲ و ۳
۴) رسول خدا (ص) فرمود: حکمت گم شده مؤمن است. آن را طلب کنید؛ حتی اگر نزد مُشرک باشد.
پاسخ: با شماره های ۱، ۲ و ۶
۵) امیرالمؤمنین فرمود: هرکس برای خدا صفتی جدا از ذات قائل شود، او را قرین چیز دیگری ساخته و هرکس خدا را قرین چیز دیگری بداند، او را دو چیز انگاشته و هرکس خدا را دو چیز بپندارد، برای او جزء قائل شده است.
پاسخ: با شماره ۴
جواب به کار ببندیم صفحه 77 فلسفه دوازدهم انسانی
۱) با توجه به آنچه درباره مدینه فاضله فارابی گفته شد، نظر فارابی درباره هریک از موارد زیر را مشخص کنید.
پاسخ:
| موضوعات | در مدینۀ فاضله | در مدینۀ جاهله |
|---|---|---|
| هدف | کمال و سعادت اخروی | سلامتی جسم و فراخی لذتها |
| مردم | به اموری مشغول و به فضایل آراستهاند؛ یعنی اهل فضیلتاند. | گمان میکنند با رسیدن به لذتهای دنیوی به سعادت رسیدهاند و در غیر این صورت به بدبختی افتادهاند. |
| رئیس | دارای روحی بزرگ و سرشتی عالی و در عالیترین درجه تعقّل؛ یعنی انسان کامل، پیامبر و جانشینان او. | مانند قلبی ناقص و بیمار که نمیتواند وظیفۀ فرماندهی خود را بهدرستی انجام دهد. |
۲) کدام یک از زمینههای رشد فلسفه از نظر شما اهمیت بیشتری دارد؟
پاسخ: مهمترین زمینه رشد فلسفه، وجود حیات عقلی و عقلانیت در جامعه و احترام به تفکر و خردورزی است؛ زیرا چنین فضایی زمینه اندیشهورزی و رشد فلسفه را فراهم میکند. برای مثال، تأکید قرآن کریم و سیره پیامبر(ص) بر تفکر و تعقل، زمینه رشد حیات عقلی در جهان اسلام و شکلگیری فلسفه اسلامی را فراهم کرد.
۳) شاخصه اصلی فلسفه مشّائی چیست؟
پاسخ: شاخصه اصلی فلسفه مشّائی، استدلالی و برهانی بودن آن است؛ زیرا این فلسفه بر اندیشههای ارسطو تکیه دارد و ارسطو نیز در مباحث فلسفی، بر قیاس و استدلال برهانی تأکید زیادی میکرد.