درس 12 فلسفه دوازدهم انسانی – حکمت معاصر
جواب درس دوازدهم فلسفه دوازدهم انسانی
جواب ذکر نمونه صفحه 97 فلسفه دوازدهم انسانی
آیا میتوانید برخی مکاتب فلسفی در اروپا را که در صد سال اخیر وارد ایران شده و طرفدارانی پیدا کردهاند، نام ببرید؟
پاسخ: مارکسیسم، سوسیالیسم، رئالیسم، اگزیستنسیالیسم، سکولاریسم، روشنگری و …
جواب تطبیق و مقایسه صفحه 106 فلسفه دوازدهم انسانی
با توجه به آنچه درباره امام خمینی و علّامه طباطبایی در اینجا آمد، این دو شخصیت را با هم مقایسه کنید و ویژگیهای مشترک آنها را بیان نمایید.
پاسخ:
۱– امام خمینی (ره) علاوه بر رهبری جامعه، در فلسفه و عرفان اسلامی نیز استاد و صاحبنظر بود و در دورهای که با فلسفه مخالفت میشد، به تدریس و ترویج آن ادامه داد.
۲– ایشان مباحث فلسفی را با بیان عرفانی مطرح میکرد و از طریق آموزش فلسفه و عرفان، شاگردانی را پرورش داد که بعدها در تحولات فکری و اجتماعی جامعه نقش داشتند.
۳– شاگردان امام خمینی (ره) ضمن آشنایی با تفکر فلسفی اسلامی، با مسائل و نیازهای روز جامعه نیز ارتباط داشتند و در ایجاد تحول فکری و فرهنگی فعال بودند.
۴– علامه طباطبایی نیز با توجه به چالشهای فکری عصر جدید و مکاتب مختلف، به گسترش و تقویت فلسفه اسلامی پرداخت و با رویکردی تطبیقی، به بررسی و مقایسه دیدگاههای فلسفی مختلف توجه کرد.
۵– وجه مشترک مهم هر دو شخصیت، توجه به فلسفه و عرفان اسلامی، تربیت شاگردان و تأثیرگذاری فکری و فرهنگی بر جامعه بود؛ بهگونهای که شاگردان آنان بعدها در جریان فکری و فرهنگی نهضت اسلامی نقش مهمی ایفا کردند.
جواب خودارزیابی صفحه 109 فلسفه دوازدهم انسانی
هر کدام از ما خوب است که خود را ارزیابی کنیم و ببینیم که جزء کدام دسته قرار میگیریم و برای رسیدن به آینده بهتر باید چگونه عمل نماییم.
پاسخ: باید افکار، باورها و رفتارهای خود را بررسی کنیم و ببینیم آیا نظام فکری مشخص و منسجمی داریم و تا چه اندازه تصمیمهای زندگی را بر اساس آن میگیریم. برای رسیدن به آیندهای بهتر، باید با تفکر و عقلانیت، مبانی فکری درست و استواری انتخاب کنیم و شاخوبرگهای زندگی خود را نیز بر اساس همان مبانی شکل دهیم.
جواب ذکر نمونه صفحه 110 فلسفه دوازدهم انسانی
عدالت، آرمان فطری انسان هاست. همه آرزو میکنند که در یک جامعه عادلانه زندگی کنند. فیلسوفان علوم سیاسی همواره تلاش کردهاند با یک تبیین فلسفی ضرورت عدالت و ابعاد آن را روشن کنند. شهید مطهری کتابی دارد با نام «عدل الهی». ایشان در این کتاب جایگاه عدل را در «وجودشناسی» تببین میکند و ثمرات آن را تا ابعاد مختلف حیات اجتماعی انسان نشان میدهد. اکنون به عبارتی از ایشان توجه کنید که در عین کوتاهی، سیمای کلّی کتاب را به ما نشان میدهد. ایشان میگوید:
«در قرآن، از توحید گرفته تا معاد، ⬅ پاسخ: هستی شناسی و انسان شناسی فلسفی
از نبوت تا امامت و زعامت ⬅ پاسخ: فلسفه سیاست و حکمرانی
و از آرمانهای فردی ⬅ پاسخ: فلسفه اخلاق
تا هدفهای اجتماعی ⬅ پاسخ: فلسفه اجتماع
همه بر محور عدل استوار شده است …
عدل قرآن، آنجا که به توحید یا معاد مربوط میشود، به نگرش انسان به هستی و آفرینش، شکل خاصی میدهد و به عبارت دیگر، نوعی «جهانبینی» است. ⬅ پاسخ: فلسفه اجتماع – فلسفه سیاست و حکمرانی
آنجا که به نبوت و تشریع و قانون مربوط میشود، یک «مقیاس» و «معیار» قانونشناسی است… ⬅ پاسخ: فلسفه فقه – فلسفه دین
آنجا که به امامت و رهبری مربوط میشود، یک شایستگی است، ⬅ پاسخ: فلسفه سیاست و حکمرانی
آنجا که پای اخلاق به میان میآید، آرمانی انسانی است، ⬅ پاسخ: فلسفه اخلاق
و آنجا که به اجتماع کشیده میشود، یک مسئولیت است.» ⬅ پاسخ: فلسفه اجتماع
با توجه به آموختههای قبلی درباره «هستیشناسی» و «فلسفههای مضاف»، ببینید که هر یک از عبارتهای ایشان مربوط به کدام یک از فلسفههای مضاف زیر است، شماره مخصوص آن فلسفه را روبهروی عبارت بنویسید.
۱) انسانشناسی فلسفی
۲) فلسفه اجتماع
۳) فلسفه سیاست و حکمرانی
۴) فلسفه فقه
۵) فلسفه اخلاق
۶) فلسفه دین
(توجه: ممکن است برخی عبارت ها به دو مورد از فلسفههای مضاف مربوط باشد.)
جواب ذکر نمونه صفحه 111 فلسفه دوازدهم انسانی
آثار مکتوب شهید مطهری مبناییترین موضوعات فلسفی تا عملیترین موضوعات فردی و اجتماعی را شامل میشود که میتوانیم این آثار را از آثار فلسفی محض تا آثار مربوط به زندگی جاری در سه پله و رتبه، از بسیار فلسفی تا موضوعات جاری قرار دهیم. نام برخی از آثار ایشان را در اینجا آوردهایم. شما صرفاً بر اساس نام کتابها، آنطور که خود تشخیص میدهید، رتبههای آنها را مشخص کنید.
پاسخ:
| دستهبندی | کتابها |
|---|---|
| کتابهای فلسفی محض | حرکت و زمان – فلسفه تاریخ – مقالات فلسفی – فلسفه اخلاق – شرح منظومه ملا هادی سبزواری |
| کتابهای میانی | انسان و سرنوشت – تکامل اجتماعی انسان – فطرت – عدل الهی – انسان کامل – نظام حقوق زن در اسلام – حق و باطل |
| کتابهای مسائل جاری | خدمات متقابل ایران و اسلام – نظام اقتصادی اسلام – اخلاق جنسی – سیره نبوی – خدا در زندگی – هدف در زندگی – آزادی معنوی – انسان و ایمان – تعلیم و تربیت – داستان و راستان |