بافت های بدن انسان زیست دهم
بافت های بدن انسان را می توان به چهار نوع پوششی، پیوندی، ماهیچه ای و عصبی دسته بندی کرد. در اندام ها و دستگاه های بدن انواع بافت ها به نسبت های متفاوت وجود دارند.
بافت پوششی
بافت پوششی ( اپیتلیل ) نوعی بافت بدن است که پوشش تمام سطوح داخلی و خارجی بدن ما را تشکیل می دهد.
بافت پیوندی
بافت همبند عبارت از بافتی است که از سایر بافت ها و اندام های بدن حمایت، محافظت نموده و ساختار می دهد. بافت همبند همچنین چربی را ذخیره می کند، به حرکت مواد مغذی و سایر مواد بین بافت ها و اندام ها کمک می کند و به ترمیم بافت آسیب دیده کمک می کند. بافت همبند از سلول ها، الیاف و یک ماده ژل مانند تشکیل شده است.
بافت ماهیچه ای
بافت ماهیچه ای از سلول هایی تشکیل شده است که توانایی ویژه ای برای کوتاه شدن یا انقباض به منظور ایجاد حرکت اعضای بدن دارند. بافت بسیار سلولی است و به خوبی با رگ های خونی تامین می شود. یعنی بافت عضلانی به بدن اجازه حرکت می دهد.
بافت عصبی
بافت های عصبی اطلاعات را منتشر می کنند. بافت عصبی در مغز، نخاع و اعصاب یافت می شود. مسئول هماهنگی و کنترل بسیاری از فعالیت های بدن است. انقباض عضلانی را تحریک می کند، آگاهی از محیط ایجاد می کند و نقش عمده ای در احساسات، حافظه و استدلال بازی می کند.
جواب فعالیت های فصل اول زیست دهم
جواب فعالیت صفحه 2 زیست دهم
یک روزنامه خبری معمولی تهیه کنید. خبرهای مربوط به زیست شناسی را انتخاب کنید (برای تعیین خبرهای مربوط به زیست شناسی از معلم خود کمک بخواهید).
در روزنامهای که انتخاب کردهاید، چند درصد از خبرها به زیست شناسی مربوط است؟ از این خبرها، چند خبر خوب و چند خبر بد هستند؟ میتوانید به جای روزنامه از وب گاههای خبری در بازه زمانی خاصی استفاده و درصد خبرهای زیستی آن را پیدا کنید.
جواب:
اخبار محیط زیست در خبرگذاری مهر
خبر اول: یک قلاده خرس قهوهای زخمی در منطقه شکار ممنوع کوه خرسی زندهگیری و برای درمان به پارک ملی بمو منتقل شد. این خرس بر اثر گرفتار شدن در تله از ناحیه پا آسیب دیده و دچار عفونت شده بود. به گفته رئیس اداره حفاظت محیطزیست فارس، پس از اطلاع طبیعتگردان و اعزام تیم به همراه دامپزشک، حیوان بیهوش و منتقل شد. درمان خرس بلافاصله آغاز شده و امید میرود با مراقبتهای دامپزشکی بهبودی یابد.
خبر دوم: روز جهانی محیط زیست فرصتی برای بازنگری در رابطه انسان با طبیعت است. پیشرفت سریع تکنولوژی، مصرف بالای انرژی، زبالههای الکترونیکی و شهرنشینی، تهدیدی برای محیط زیست ایجاد کردهاند. همچنین آلودگی هوا ناشی از صنعت و حملونقل، بهویژه در کلانشهرهایی مثل شیراز، خطری جدی برای سلامت انسان و اکوسیستمها محسوب میشود.
جواب فعالیت صفحه 3 زیست دهم
مجری یک برنامه تلویزیونی گفته است «زیست شناسان ثابت کردهاند که شیر، مایعی خوشمزه است». این گفته درست است یا نادرست؟
جواب: این ادعا درست نیست؛ زیرا نتایج علمی همواره نسبی و قابل تغییرند و در نتیجه، علم توانایی اثبات قطعی چیزی را ندارد. علاوه بر آن، خوشمزگی یک امر حسی و سلیقهای است که ارزشگذاری آن به برداشت فردی هر شخص بستگی دارد و به همین دلیل، در حیطه علم قرار نمیگیرد.
جواب فعالیت صفحه 6 زیست دهم
اگر چه سوختهای فسیلی نیز منشأ زیستی دارند و از تجزیه پیکر جانداران به وجود آمدهاند؛ اما امروزه سوخت زیستی به سوختهایی میگویند که از جانداران امروزی به دست میآیند. مزایا و زیانهای سوختهای فسیلی و زیستی را از دید محیط زیستی با هم مقایسه کنید.
جواب:
| مزایا | زیانها | نوع سوخت |
| با مصرف مقدار اندک آن میتوان انرژی بسیار زیادی به دست آورد. | باعث افزایش آلودگی محیط زیست میشود و تشکیل دوباره آن میلیونها سال زمان میبرد. | سوختهای فسیلی |
| منابع تجدیدپذیر هستند و آلودگی کمتری نسبت به سوختهای فسیلی ایجاد میکنند. | در مقایسه با سوختهای فسیلی، از حجم برابر انرژی کمتری آزاد مینمایند. | سوختهای زیستی |
جواب فعالیت 4 صفحه 6 زیست دهم
با مراجعه به منابع معتبر درباره زمینههای فعالیت زیست شناسان در ایران و جهان اطلاعاتی جمع آوری و در کلاس ارائه دهید.
جواب:
زمینههای فعالیت زیستشناسان در ایران و جهان
زیستشناسان در شاخههای گوناگونی کار میکنند. بعضی از آنها روی بدن انسان تحقیق میکنند، بعضی روی گیاهان و جانوران، و بعضی دیگر روی محیطزیست. در ادامه چند زمینه مهم و کاربردی معرفی میشود:
زیستمولکولی و ژنتیک
زیستشناسان این بخش روی ژنها و مولکولهای سازنده بدن مثل DNA تحقیق میکنند. نتیجهٔ کارشان کمک میکند بیماریهای ارثی بهتر شناخته شوند و درمانهای جدید ساخته شود.
میکروبیولوژی و ویروسشناسی
این گروه باکتریها و ویروسها را بررسی میکنند. فعالیتشان برای ساخت دارو، واکسن و شناسایی بیماریها بسیار مهم است.
ایمنیشناسی و واکسنسازی
این زیستشناسان دستگاه ایمنی بدن را مطالعه میکنند و برای مقابله با بیماریها، واکسن و دارو تولید میکنند.
زیستفناوری (بیوتکنولوژی)
در این رشته از موجودات زنده یا سلولهای آنها برای تولید دارو، مواد غذایی، آنزیم و حتی سوخت استفاده میشود.
سلولهای بنیادی
دانشمندان این شاخه سلولهایی را بررسی میکنند که میتوانند به انواع سلولهای بدن تبدیل شوند. این کار برای درمان بیماریها و حتی درمان ناباروری به کار میرود.
بومشناسی و محیطزیست
این زیستشناسان رابطهٔ جانداران با محیط اطرافشان را بررسی میکنند و برای حفظ جنگلها، دریاها و جانوران در حال انقراض تلاش میکنند.
حفاظت از حیاتوحش
کارشان مطالعه جانورانی مثل یوز آسیایی یا خرس قهوهای است تا بتوانند جلوی انقراض آنها را بگیرند.
زیستدریا
این گروه زندگی موجودات دریایی و رودخانهای را بررسی میکنند و در شیلات و آبزیپروری نقش مهمی دارند.
علوم گیاهی و گیاهپزشکی
اینجا زیستشناسان روی رشد گیاهان، اصلاح نباتات و داروهای گیاهی کار میکنند تا کشاورزی بهتر شود.
بیوانفورماتیک
این رشته ترکیبی از زیستشناسی و کامپیوتر است. دانشمندان دادههای بسیار زیاد زیستی (مثل توالی DNA) را با کمک رایانه تحلیل میکنند.
جواب فعالیت های صفحه 13 و 14 زیست دهم
الف) در این فعّالیت با چگونگی اسمز از پرده ای با تراوایی نسبی آشنا می شوید.
وسایل و مواد لازم: ظرف شیشه ای (یا بشر) با دهانۀ کوچک، مقداری آب مقطر(یا آب جوشیدۀ سرد شده)، نی نوشابه خوری شفاف، تخم مرغ خام، مقداری خمیر بازی، قاشق فلزی.
روش کار:
1 – 3/4ظرف شیشهای را آب بریزید.
2- با لبه قاشق، به انتهای مدور تخم مرغ آهسته ضربه بزنید و با ناخن تکه کوچکی به اندازه نوک انگشت از پوسته آهکی را جدا کنید. مراقب باشید که پرده نازک زیر پوسته آسیب نبیند.
3- تخم مرغ را روی ظرف شیشهای قرار دهید طوری که پوسته نازک آن با آب در تماس باشد.
4- در طرف مقابل تخم مرغ، سوراخی به اندازه قطرِ نی ایجاد کنید و نی را تا 2/5 سانتیمتر درون سوراخ و غشای نازک زیر آن فرو ببرید.
5- فضای بین نی و پوسته تخم مرغ را با خمیر بازی پر کنید.
6- ظرف را یک شب در جای مناسبی قرار دهید و پس از آن، تغییرات درون نی را مشاهده کنید.
۷- مشاهدههای خود را یادداشت کنید، و در صورت امکان از آنها عکس تهیه کنید. توضیح دهید چرا مایع درون نی حرکت میکند؟
جواب: غشای تخممرغ مانند یک پرده نیمهتراوا عمل میکند. یعنی اجازه میدهد آب عبور کند اما همهٔ ذرات نتوانند عبور کنند. به همین دلیل، بهوسیله پدیدهٔ اسمز، آب از محلول رقیقتر به سمت غلیظتر حرکت میکند و فشار درون تخممرغ بالا میرود. این فشار باعث میشود که مایع موجود در نی به سمت بالا حرکت کند.
ب) اگر پوسته آهکی یک تخم مرغ را با قرار دادن آن در سرکه از بین ببریم و تخم مرغ بدون پوسته را یک بار در آب مقطر و بار دیگر در محلول نمک غلیظ قرار دهیم، پیش بینی کنید چه تغییری در تخم مرغ ایجاد میشود؟ با توجه به آنچه آموختید برای پیش بینی خود دلیل بیاورید.
جواب: وقتی تخممرغ در آب مقطر قرار داده میشود، چون غلظت مواد محلول در داخل تخممرغ بیشتر از بیرون است، آب از محیط رقیق (آب مقطر) به داخل تخممرغ وارد میشود و باعث تورم و بزرگ شدن آن میگردد.
اما وقتی تخممرغ در محلول نمک غلیظ گذاشته شود، شرایط برعکس است. اینبار غلظت مواد بیرون بیشتر از داخل تخممرغ است و آب از درون تخممرغ به سمت بیرون حرکت میکند. در نتیجه، تخممرغ چروکیده و کوچکتر میشود. این تغییرات همگی نتیجه پدیدهٔ اسمز هستند.
جواب فعالیت صفحه 16 زیست دهم
ساختار و چگونگی کار انواع ماهیچههای بدن را در یک جدول فهرست کنید.
جواب:
| مثال | عمل | شکل | نوع ماهیچه |
| در اندامهایی مثل بازو، پا یا فک دیده میشوند که به استخوانها متصلاند. | وظیفه این ماهیچهها حرکت دادن استخوانها و اندامهاست و بیشتر فعالیتشان ارادی است. | سلولها دراز و استوانهای هستند، درونشان نوارهای روشن و تیره دیده میشود، معمولاً چند هستهایاند و به رنگ قرمز متمایل میشوند. | ماهیچههای اسکلتی (مخطط) |
| در دیواره اندامهای داخلی مانند معده، روده و مثانه وجود دارند. | این ماهیچهها باعث حرکت مواد در لولههای بدن (مثل غذا در گوارش یا ادرار در مجاری) میشوند. حرکاتشان آهسته و معمولاً غیرارادی است. | سلولها باریک و دوکیشکلاند، سطح آنها یکنواخت و بدون نوار است، تکهستهای بوده و رنگی میان سفید و صورتی دارند. | ماهیچههای صاف |
| فقط در بافت قلب یافت میشوند. | وظیفه آنها ایجاد انقباض و انبساط پیدرپی قلب است تا خون در بدن به گردش درآید. حرکتشان سریع و غیرارادی است. | سلولها استوانهای هستند اما شاخهدار میشوند، در سیتوپلاسمشان نوارهای روشن و تیره وجود دارد و رنگ آنها قرمز است. | ماهیچههای قلبی |