علوم فنون دهم انسانی درس اول
تعریف متن:
به هر چیزی که ذهن انسان را به حرکت و اندیشه وادارد، متن گفته میشود.
اما متن فقط به نوشتههای روی کاغذ یا کتاب محدود نمیشود. هر پدیدهای که بتواند در ذهن ما معنا ایجاد کند، نوعی متن است. برای مثال:
- صدایی که میشنویم، میتواند متنی شنیداری باشد؛
- بویی که حس میکنیم، متنی بویایی است؛
- منظرهای که میبینیم، متنی دیداری است؛
- طعمی که میچشیم، متنی چشایی است؛
- و چیزی که لمس میکنیم نیز متنی لمسی به شمار میرود.
بنابراین، هر چیزی که بتوان از آن مفهوم، پیام یا احساسی دریافت کرد، متن محسوب میشود؛ زیرا ذهن ما را به تفسیر، احساس یا واکنش وامیدارد.
در زندگی روزمره، بیشتر متنها دیداری و شنیداری هستند. برای نمونه، کتابها و نوشتهها در دستهی متنهای دیداری قرار میگیرند؛ اما هنگامی که آنها را میخوانیم یا میشنویم، به متن شنیداری یا خوانداری تبدیل میشوند.
در درس «فارسی» و در این کتاب، وقتی از تحلیل متن سخن گفته میشود، مقصود ما بررسی و درک آثار شعر و نثر فارسی است؛ یعنی نوشتهها و سرودههایی که در خود اندیشه، احساس، تخیل و زیباییهای زبانی دارند.