درس دوم فارسی نهم عجایب صنع حق تعالی – صفحه 17
قبل از اینکه وابسته و انواع آن را مورد معرفی قرار بدهیم , لازم است که گروه را بشناسیم.
گروه چیست؟
گروه مجموعه ای از یک یا چند واژه است ، که در نحو جمله همچون یگانی مستقل عمل میکند. هر گروه هسته ای دارد که میتواند یک یا چند وابسته داشته باشد.
انواع گروه در زبان فارسی
3 نوع گروه در زبان فارسی داریم که عبارتند از :
- گروه اسمی
- گروه فعلی
- گروه قیدی
گروه اسمی فارسی نهم
گروه اسمی از اسم و یا ترکیب اسم با وابسته های پیشین یا پسین ساخته میشود. اگر یک یا چند اسم به تنهایی بیایند , گروه اسمی وجود دارد. یا اگر وابسته های پیشین , قبل از یک یا چند اسم بیایند یا وابسته های پسین بعد از یک یا چند اسم بیایند نیز گروه اسمی وجود دارد.
هسته اسمی است که به تنهایی یا همراه با وابسته های پیشین و پسین می آید و نقش اصلی را در گروه اسمی دارد. و وابسته ها , کلمه هایی هستند که قبل یا بعد از هسته می آیند و آن را توضیح میدهد.
هسته: هسته کلمه ای است که وجودش در گروه اسمی اجباری است یعنی همیشه می آید.
وابسته فارسی نهم
وابسته چیست؟
وابسته ها کلمات هستند که در گروه های اسمی به قبل و بعد هسته قرار میگیرند , و به آن وابسته میشوند. موجودیت وابسته در گروه اسمی اختیاری است , یعنی میتواند در گروه اسمی باشد یا نباشد و میتواند یک یا چند کلمه باشد.
انواع وابستهها:
وابستهها میتوانند به دو دسته کلی تقسیم شوند: وابستههای پیشین و وابستههای پسین.
وابسته پیشین و پسین فارسی نهم
- وابستههای پیشین:
وابستههای پیشین، وابستههایی هستند که قبل از اسم یا فعل قرار میگیرند و به آنها اطلاعات بیشتری اضافه میکنند. این وابستهها معمولاً شامل صفات و قیدها هستند.
مثال:
دو آپارتمان : در این مثال کلمه دو یک وابسته پیشین و آپارتمان هسته میباشد.
- وابستههای پسین:
وابستههای پسین، وابستههایی هستند که بعد از اسم یا فعل قرار میگیرند و معمولاً شامل جملات وصفی یا قیدهای اضافی هستند.
مثال:
آپارتمان شما : در این مثال کلمه شما یک وابسته پسین میباشد.
انواع گروه های اسمی
گروه اسمی با در نظر داشت وابسته ها به انواع ذیل طبقه بندی میشود.
| انواع گروه اسمی | مثال |
| هسته | بچه |
| وابسته پیشین + هسته | یک بچه |
| هسته +وابسته پسین | بچه زیبا |
| وابسته پیشین + هسته + وابسته پسین | یک بچه زیبا |
انواع وابسته های پیشین در گروه اسمی عبارتند ار:
| انواع وابسته پیشین | مثال |
| صفات اشاره | آن خانه |
| صفات پرسشی | کدام خانه |
| صفات تعجبی | چه خانه ای! |
| صفات مبهم | هر خانه ای |
| صفات شمارش اصلی | سه خانه |
| صفات شمارشی ترتیبی پیشین | سومین خانه |
| صفات عالی | بهترین خانه |
| شاخص | خانه آقا رضا |
انواع وابسته های پسین در گروه اسمی عبارتند ار:
| انواع وابسته پسین | مثال |
| مضاف الیه | کتاب ادبیات |
| صفت بیانی ساده | روز روشن |
| صفت بیانی فاعلی | مرتضی بیننده |
| صفت بیانی مفعولی | کوزه شکسته |
| صفت بیانی لیاقت | شهرِ دیدنی |
| صفت بیانی نسبی | نباتی |
| صفت تفضیلی | سخن برتر |
| صفت شمارشی ترتیبی پسین | نفر سوم |
| « ی » نکره | کتابی خواندم |
| نشانه های جمع | درختان |
جمعبندی:
وابستهها ابزارهای مهمی در زبان هستند که به ما کمک میکنند تا جملات را غنیتر و معنادارتر کنیم. وابستههای پیشین و پسین هر کدام نقش خاصی در ساختار جملات دارند و اطلاعات بیشتری درباره هسته ارائه میدهند.
جواب خودارزیابی درس دوم فارسی نهم – صفحه 20
1 – کدام بخش درس ، به روز رستاخیز، اشاره دارد؟
جواب:
در وقت بهار بنگر و تفکر کن که زمین چگونه زنده شود و چون دیبای هفت رنگ گردد، بلکه هزار رنگ شود
2 – عبارت « هر یکی را آنچه به کار باید , داد » را توضیح دهید.
جواب:
بر اساس عدالت، خداوند هر آنچه را که مخلوقاتشان نیاز دارند به آنها داده است تا بتوانند زندگی کنند. هیچ یک از مخلوقات خدا بدون خرد، بدون برنامه و بدون هدف خلق نشده است. خداوند متعال همه موجودات را با برنامه و هدف آفریده است .
3 – بند «… و مَثَل تو چون مورچه ای …» چه ارتباطی با درک شگفتی های آفرینش دارد؟
جواب:
اگر انسان بخواهد موجودات جهان را بفهمد، کل جهان را به عنوان یک نظام کلی می بیند. در کل این نظام، نظام های کوچکتری نیز وجود دارند که مربوط به کل نظام هستند. نظام های کوچک از منظر انسان ها تعریف می شوند، یعنی چیزی که ما از دیدگاه خودمان به اطراف داریم. بنابراین اگر می خواهیم کل جهان هستی و کل نظام را درک کنیم، باید دانش خود را درباره خالق جهان افزایش دهیم.
فعالیت های نوشتاری درس 2 فارسی نهم – صفحه 21
1 – مترادف واژه های زیر را از متن درس بیابید و بنویسید .
جواب:
سرگشته : حیران
رنگین کمان :قوس قزح
آفرینش :صنع
تخت :سریر
ابر :میغ
فرش :بساط
شناخت :معرفت
2 – در عبارت های زیر هسته و نوع وابسته ها را مشخص کنید.
جواب:
الف) سنگ سخت و آب لطیف
هسته : سنگ
وابسته پسین ( صفت بیانی ) : سخت
هسته : آب
وابسته پسین ( صفت اشاره ) : لطیف
ب) این همه آیات
هسته : آیات
وابسته پیشین ( صفت اشاره ) : این
وابسته پیشین ( صفت مبهم ) : همه
ج) چه خلقت شگفت انگیزی!
هسته: خلقت
وابسته پیشین ( صفت تعجبی ) : چه
وابسته پسین ( صفت بیانی ) : شگفت انگیزی
د) کدام مستمع آگاه است؟
هسته: مستمع
وابسته پیشین ( صفت پرسشی ) : کدام
3 – پیام متن زیر را بنویسید .
« این عالَم، خانۀ خداست؛ چراغ وی ماه است و شعلۀ وی آفتاب و تو از عجایب این، غافل؛ که خانه بس بزرگ است و چشم تو بس مختصر »
جواب:
شناخت خدا و تلاش برای شناختن با دیدن آفریده های خدا (از طریق دیدن آفریده های خداوند).