تدریس فصل اول علوم نهم – مواد و نقش آنها در زندگی

علوم نهم فصل 1

فصل اول علوم نهم

این فصل از علوم سال نهم در مورد : طبقه بندی عناصر , مقایسه واکنش پذیری فلزات , نافلزات و بسپار های طبیعی و مصنوعی میباشد.

علوم نهم بخش شیمی

علوم نهم طبقه بندی عنصر ها

عناصر به سه دسته اصلی: فلزات , نافلزات و شبه فلزات تقسیم میشوند.

فلزات

فلزات ماده جامد هستند که گرما و الکتریسیته را هدایت میکند و سخت , براق , چکش خوار و قابل ذوب هستند. فلزات به راحتی الکترون از دست میدهند و یون های مثبت ( کتیون ) را میسازند.

عناصر گروه 1 به جز هیدروژن، عناصر گروه 2 تا 12 و برخی از عناصر گروه 13 تا 17 شامل لانتانوئیدها و اکتینیدها فلز هستند. برخی از فلزات رایج عبارتند از: آهن، مس، طلا، نقره و غیره.

نافلزات

نافلزات رسانای ضعیف گرما و الکتریسیته هستند. موادی که قابلیت رسانایی گرما و الکتریسیته را نداشته باشد, عایق نامیده میشود. و غیر فلزات فاقد درخشنده گی بوده و خاصیت چکش خواری را ندارند.

مثال : هیدروژن , اوکسیژن

در 118 عنصر چند نافلز وجود دارد؟

در حال حاضر 118 عنصر در جدول تناوبی مدرن وجود دارد. از 118 عنصر؛ 89 عنصر فلز , 22 عنصر غیرفلز, و 7 عنصر شبه فلز(میتالوئید) میباشد.

شبه فلزات

عناصری هستند که برخی خواص فلزات و برخی خواص نافلزات را از خود نشان میدهند.

مثال : سیلیکون

یک کاربرد ترکیبی از عنصر مس علوم نهم

مس به طور معمول فلزی خالص در طبیعت است که ناخالصی‌های آن به ۰.۷ درصد می‌رسد. با افزودن دیگر عناصر می‌توان خواص این فلز را بهبود بخشید و در راستای اهداف مختلف مورد استفاده قرار داد.

آلیاژ برنج، به عنوان پرکاربردترین آلیاژ مس شناخته می‌شود و مس و روی، دو عنصر اصلی آن به شمار می‌روند. افزودن روی به مس موجب می‌شود تا برنج نسبت به مس و روی چکش‌خواری بالاتری داشته باشد. البته تغییر درصد مس، روی و سایر عناصر افزودنی خواص آن را نیز دستخوش تغییر می‌کند.

کاربرد برنج

• ساخت ظروف برنجی
• استفاده از ویژگی ضدمیکروبی برنج و ساخت دستگیره
• ساخت زیورآلات
• تولید آلات موسیقی به دلیل ویژگی آکوستیکی برنج
• ساخت میلگرد برنجی
• ساخت مدال‌های ورزشی، پنجره و …

خواص فلز و نافلز

فلزات و غیرفلزات خواص و واکنش پذیری متفاوتی با عناصر دیگر دارند. این تفاوت بین خواص فیزیکی و شیمیایی عناصر به موقعیت آنها در جدول تناوبی بستگی دارد. خواص فیزیکی مواد (یا عناصر) شامل تمایلاتی مانند رسانایی، چگالی، چکش‌خواری، شکل‌پذیری، براق بودن، حالت فیزیکی و غیره است. همچنین شامل الکترونگاتیوی و غیره می شود.

علوم نهم واکنش پذیری فلزات

واکنش پذیری فلزات نشان دهنده این است که با چی سرعتی واکنش انجام میشود. فلزاتی که به راحتی  الکترون از دست میدهند ( بسیار واکنش پذیر هستند ) باعث واکنش سریع میشوند. فلزاتی که دارای عدد اتمی بزرگتری هستند دارای واکنش پذیری بیشتری نیز میباشند. چون که این عناصر الکترون های لایه آخری خود را راحت تر از دست میدهند و دلیل آن هم دور بودن این لایه از هسته اتم و میزان کشش توسط هسته اتم کاهش یافته و آزادی عمل افزایش پیدا میکند.

واکنش پذیری فلز از سمت چپ به راست در طول دوره های جدول تناوبی عناصر کاهش می یابد.

ولی با حرکت به سمت پایین یک گروه واکنش پذیری فلزات افزایش می یابد. چون تعداد شعاع اتم ها بیشتر میگردد و در نتیجه چون فاصله هسته از لایه آخر زیاد بوده و به علت جاذبه ضعیف این الکترون ها به راحتی از دست می روند.

علوم نهم طبقه بندی عنصر ها

دیمیتری مندلیف در سال 1869 , شروع به جمع آوری و مرتب سازی ویژه گی های شناخته شده عناصر کرد.

او متوجه شد که گروه های عناصر وجود دارند که دارای ویژه گی ها و خواص مشابه هستند. و وی عناصر توی جدول تناوبی را به اساس وزن اتومی آنها در جدول مرتب کرد. بعد ها دانشمندان دیگر روی این موضوع تحقیقات ومطالعات بیشتری را انجام دادند و عناصر در جدول مندلیف را بر اساس عدد اتومی مرتب کردند.

علوم نهم جدول تناوبی

جدول تناوبی عناصر همه عناصر شیمیایی کشف شده ( 118 عنصر ) را در ردیف ها ( دوره ) و ستون ها ( گروه ) با توجه به افزایش عدد اتومی سازماندهی میکند.

عدد اتمی چیست؟

به تعداد پروتون های هر عنصر عدد اتمی میگویند.

علوم نهم جدول دوره ای عنصر ها

جدول تناوبی عناصر دارای 18 ستون و 7 ردیف یا سطر میباشد.

عناصری که در یک گروه ( ستون ) هستند , خواص و واکنش پذیری شبیه به یکدیگر را دارند. چون تعداد الکترون های که در لایه آخری یا بیرونی ترین لایه عناصر قرار دارند ( در یک گروه ) با هم برابر هستند.

عناصر در دوره ( سطر , ردیف ) ها بر اساس افزایش عدد اتمی آنها مرتب گردیده اند.

علوم نهم بسپار چیست

بسپار ( پلیمر ) همان ماده مولکولی بزرگی است که از پیوستن واحد های کوچکی بنام مونومر ها ساخته شده اند.

بسپار یک کلمه فارسی است که از دو بخش : بس ( بسیار ) و پار ( پاره یا قطعه ) تشکیل شده است.

پلیمر یک واژه یونانی است که از دو بخش : پلی ( بسیار ) و مر ( قسمت ) تشکیل شده است.

مونومر

کلمه مونومر از مونو( یک ) و مر ( قسمت ) گرفته شده است. مونومر ها مولکول های کوچکی هستند که ممکن است به صورت تکراری به یکدیگر متصل شوند و مولکول های پیچیده تری به نام پلیمر را تشکیل بدهند.

دو نوع پلیمر وجود دارد: مصنوعی وطبیعی

پلیمر های طبیعی در طبیعت وجود دارند و قابل استخراج هستند. مثل: پشم , ابریشم , نشاسته

پلیمر های مصنوعی از روغن نفت به دست می ایند و توسط دانشمندان و مهندسان ساخته میشوند. مثل: پلی استر , نایلون , تفلون.

علوم نهم خلاصه درس اول

مواد را می توان بر اساس خواص فیزیکی و شیمیایی طبقه بندی کرد. ماده هر چیزی است که فضا را اشغال می کند و جرم دارد. سه حالت ماده جامد، مایع و گاز است. تغییر فیزیکی شامل تبدیل یک ماده از یک حالت ماده به حالت دیگر بدون تغییر ترکیب شیمیایی آن است. بیشتر مواد از مخلوط‌هایی از مواد خالص تشکیل شده‌اند که می‌توانند همگن (ترکیب یکنواخت) یا ناهمگن باشند (مناطق مختلف دارای ترکیبات و خواص متفاوتی هستند). مواد خالص می توانند ترکیبات شیمیایی یا عناصر باشند. ترکیبات را می توان با واکنش های شیمیایی به عناصر تجزیه کرد، اما عناصر را نمی توان با روش های شیمیایی به مواد ساده تر تقسیم کرد. خواص مواد را می توان به دو دسته فیزیکی یا شیمیایی طبقه بندی کرد. دانشمندان می توانند خواص فیزیکی را بدون تغییر ترکیب ماده مشاهده کنند، در حالی که خواص شیمیایی تمایل یک ماده را برای دستخوش تغییرات شیمیایی (واکنش های شیمیایی) توصیف می کند که ترکیب شیمیایی آن را تغییر می دهد.