درس دوازدهم دینی یازدهم ریاضی و تجربی
پیوند مقدس – درس 12 دین و زندگی یازدهم
ازدواج، مقدسترین بنا و نهاد اجتماعی از دیدگاه خداوند است. این نهاد با پیوند زن و مرد شکل میگیرد و با تولد فرزندان و تجربه مادر و پدر شدن، کامل میشود.
اشتراک در انسانیت، تفاوت در نقشها:
حقیقت انسان: کلماتی چون “انسان”، “إنس”، “ناس” و “بنی آدم” در قرآن کریم به هر دو جنس زن و مرد اطلاق میشود، زیرا حقیقت انسان را روح او تشکیل میدهد که نه مذکر است و نه مؤنث.
استعدادها و هدف مشترک: زنان و مردان به عنوان افراد یک گونه، استعدادها و ویژگیهای فطری یکسان و هدف مشترکی دارند که رسیدن به قرب الهی و بهشت جاوید است.
نقشهای مکمل: خداوند، زن و مرد را به گونهای آفریده که مکمل یکدیگر باشند. با وجود اشتراک در انسانیت و هدف واحد، تفاوتهایی در خصوصیات جسمی و وظایف محوله از سوی خالق حکیم دارند. این تفاوتها باعث نیاز متقابل آنها به یکدیگر شده، بدون آنکه یکی بر دیگری برتری داشته باشد. برتری در نزد خداوند به تقواست که در وجود هر انسانی قابل پرورش است.
تفاوت در وظایف: تفاوت میان زن و مرد به دلیل وظایف مختلفی است که خداوند برای هر کدام در زندگی مشترک و خانوادگی تعیین کرده است. به عنوان مثال، توانمندی عاطفی بالای زنان برای پرورش فرزندان از طریق محبت مادری، و قدرت جسمی بیشتر مردان برای تامین معاش خانواده (نانآور بودن) در نظر گرفته شده است تا خانوادهای متعادل شکل گیرد.
آمادگیهای کلیدی برای ازدواج:
تقویت عفاف و پاکدامنی: دوره بلوغ تا ازدواج، یکی از حساسترین و ارزشمندترین دوران زندگی است. گذراندن این دوره با پاکی و پاکدامنی، راه رسیدن به سعادت را برای فرد و فرزندانش هموار میکند. قرآن کریم نیز بر لزوم عفاف پیش از ازدواج تاکید دارد و هرگونه رابطه غیرشرعی را نهی میکند، چرا که زیان آن تا قیامت دامنگیر فرد و نسلهای او خواهد شد. این اصل دو سویه است؛ یعنی هر کس خواستار همسری پاکدامن است، خود نیز باید چنین باشد.
مشخص کردن اهداف از تشکیل خانواده: شایسته است که فرد با تفکر و هوشمندی وارد این مرحله از زندگی شود و اهداف خود را از تشکیل خانواده مشخص کند. برخی از اهداف مهم تشکیل خانواده که در متون دینی نیز به آنها اشاره شده است، عبارتند از:
پاسخ به نیاز جنسی: اولین کشش و جاذبه میان زن و مرد، نیاز جنسی است که با ازدواج به درستی پاسخ داده شده و منجر به آرامش روانی میشود.
انس با همسر: علاوه بر نیاز جنسی، انسان نیازمند زندگی و انس با دیگری است. این نیاز، حتی در صورت برطرف شدن نیاز جنسی از راههای نامشروع، همچنان در فرد وجود دارد و تنها با حضور همسر برطرف میشود.
رشد و پرورش فرزندان: خانواده بستر اصلی رشد و بالندگی فرزندان است. فرزندان، ثمره پیوند زن و مرد بوده و موجب تحکیم وحدت روحی آنها میشوند. تربیت فرزندان، افتخاری بزرگ است که خداوند اطاعت از والدین را همردیف عبادت خود قرار داده است.
رشد اخلاقی و معنوی: تشکیل خانواده، زمینههای فساد را از فرد دور کرده، مسئولیتپذیری را در او تقویت میکند. همچنین، مهر و عشق به همسر و فرزندان، گذشت، مدارا و تحمل سختیهای زندگی، فرد را به درجات معنوی بالاتری نائل میسازد.
اهمیت انتخاب آگاهانه:
رضایت طرفین: در اسلام، رضایت کامل دختر و پسر برای ازدواج ضروری است و هرگونه ازدواج اجباری باطل و نامشروع است.
تسلط بر احساسات: داشتن قدرت انتخاب، ارزشمند اما مسئولیتآور است. در این مسیر، باید بر شور و احساسات جوانی غلبه کرد و با چشم باز و عقلانیت تصمیم گرفت، زیرا علاقه شدید میتواند چشم و گوش را ببندد و مانع درک واقعیت شود.
مشورت با والدین: پیشوایان دین توصیه کردهاند که در مورد همسر آینده با والدین مشورت شود. والدین به دلیل علاقه، دلسوزی، تجربه و پختگی، بهتر میتوانند مصلحت فرزندان را در نظر گرفته و خصوصیات افراد را بهتر درک کنند و عواقب ازدواج را پیشبینی نمایند. البته، والدین نباید نظر خود را تحمیل کنند، بلکه باید محیطی سرشار از محبت، خیرخواهی و اعتماد متقابل فراهم کنند تا بهترین تصمیمات اتخاذ شود.
معیارهای همسر شایسته:
ایمان: مهمترین معیار همسر شایسته از دیدگاه قرآن کریم، داشتن ایمان قوی است. هرچه ایمان فرد قویتر باشد، شایستگی او برای همسری بیشتر است.
معیارهای دیگر: معیارهای دیگری نیز وجود دارند که باید مورد توجه قرار گیرند (این معیارها در متن به طور کامل ذکر نشدهاند و نیاز به تکمیل دارند).
راههای شناخت همسر:
پرهیز از معاشرتهای صرفاً مبتنی بر هوس: تحقیق درباره همسر آینده نباید با معاشرتهایی که تنها منشأ آن هوسهای زودگذر است، اشتباه گرفته شود. اینگونه معاشرتها، حتی با عناوین فریبندهای مانند “شناخت روحیه همسر” یا “پی بردن به نقاط تفاهم”، نتیجهبخش نیستند و آثار زیانباری دارند. در این معاشرتها، احساسات بر عقل غلبه کرده و افراد شخصیت واقعی خود را پنهان میکنند که غالباً به سستی رابطه و جدایی میانجامد.
زمان ازدواج:
بلوغ جنسی و عقلی: آمادگی برای ازدواج نیازمند دو بلوغ است: بلوغ جنسی و بلوغ عقلی و فکری. بلوغ عقلی، که مدتی پس از بلوغ جنسی فرا میرسد، به جوان درک میدهد که باید زندگی را جدی بگیرد و برای آینده برنامهریزی کند.
نشانههای بلوغ عقلی: داشتن شغل، فکر کردن به ویژگیهای همسر، تنظیم مخارج و دوری از بیبرنامگی، از نشانههای بلوغ عقلی است.
تشویق به ازدواج: نباید فاصله میان بلوغ جنسی و عقلی با زمان ازدواج زیاد شود. پیشوایان دین همواره جوانان را به ازدواج تشویق کرده و از والدین خواستهاند با کنار گذاشتن رسوم غلط و پندارهای باطل، شرایط لازم را برای ازدواج فرزندان فراهم کنند تا آنها به گناه کشیده نشوند.
اهمیت ازدواج: پیامبر اکرم (ص) فرمودند: “کسی که ازدواج کند، نصف دین خود را حفظ کرده است؛ پس باید برای نصف دیگر، از خدا پروا داشته باشد.” همچنین فرمودند: “برای دختران و پسران خود امکان ازدواج فراهم کنید تا خداوند اخلاقشان را نیکو کند و در رزق و روزی آنها توسعه دهد و عفاف و غیرت آنها را زیاد گرداند.” امام صادق (ع) نیز فرمودند: “دو رکعت نماز شخص متأهل، برتر از هفتاد رکعت نمازی است که شخص مجرد میخواند.”
فواید و مضرات تأخیر در ازدواج: ازدواج برای پاسخ به نیازهای طبیعی و قانون خلقت انجام میشود و باید در زمان مناسب و به شیوه صحیح صورت گیرد. فواید ازدواج شامل شادابی، سلامت جسمی و روحی، رشد طبیعی، احساس رضایت درونی، کاهش فشار جنسی و سلامت اخلاقی جامعه است. تأخیر در ازدواج میتواند منجر به افزایش فشارهای روحی و روانی، روابط نامشروع و آسیبهای اجتماعی شود.
پاسخ نادرست به نیاز جنسی: پاسخ نادرست به نیاز جنسی، که خارج از شیوه صحیح دینی باشد، لذت آنی آن پس از مدتی روح و روان فرد را پژمرده کرده و شخصیت او را درهم میشکند. این افراد به جای بازگشت به مسیر درست، ممکن است به افراط در گناه کشیده شوند، در حالی که این امر تشنگی روح آنها را بیشتر میکند.
جواب فعالیت های درس دوازدهم دینی یازدهم ریاضی و تجربی
جواب درس 12 دینی یازدهم
جواب تدبر در قرآن صفحه 149 دینی یازدهم
1 – وَ مِن آیاتِهٰ اَن خَلَقَ لَکُم مِن اَنفُسِکُم اَزواجًا لِتَسکُنوا اِلَیها وَ جَعَلَ بَینَکُم مَوَدَّةً وَ رَحمَةً اِنَّ فی ذٰلِکَ لَآیاتٍ لِقَومٍ یَتَفَکَّرونَ
و از نشانههای خدا آن است که همسرانی از [نوع] خودتان برای شما آفرید تا با آنها آرامش یابید و میان شما «دوستی» و «رحمت» قرارداد. همانا که در این مورد، نشانههایی است برای کسانی که تفکر میکنند.
۲) وَ اللّٰهُ جَعَلَ لَکُم مِن اَنفُسِکُم اَزواجًا وَجَعَلَ لَکُم مِن اَزواجِکُم بَنینَ وَحَفَدَةً وَ رَزَقَکُم مِنَ الطَّیِّباتِ اَفَبِالباطِلِ یؤمِنونَ وَ بِنِعمَةِ اللّٰهِ هُم یَکفُرونَ
و خداوند برای شما همسرانی از [نوع] خودتان قرار داد و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوادگانی نهاد و از پاکیزهها به شما رزق و روزی داد. حال، آیا آنان به باطل ایمان میآورند و به نعمت الهی کفران میورزند؟
در این آیات تفکر کنید و به سؤالات پاسخ دهید.
۱) هدف از تشکیل خانواده چیست؟
پاسخ: رسیدن به آرامش روحی، پرورش فرزندان شایسته و صالح و حرکت در مسیر رشد و تکامل انسانی.
۲) نگاه اسلام به زن و مرد چگونه است؟
پاسخ: اسلام زن و مرد را از نظر آفرینش برابر می داند، آنها را مایه آرامش یکدیگر قرار داده و میانشان محبت و مهربانی برقرار کرده است.
۳) خداوند چه چیزهایی را از نشانههای خود معرفی کرده است؟
پاسخ: آفرینش همسران برای انسان ها، ایجاد محبت و انس میان زن و مرد، و پیدایش فرزندان و نسل آینده از این پیوند.
جواب فعالیت کلاسی صفحه 154 دینی یازدهم – درس 12
در جدول بالا، معیارها را براساس نظر خودتان رتبه بندی کنید و علت را در هر مورد بیان کنید.
پاسخ:بر عهده دانش اموز عزیز