جواب درس پنجم دین و زندگی دوازدهم ریاضی و تجربی
جواب درس پنجم دینی دوازدهم – صفحه 55، 56 و 59
جواب تدبر در قرآن صفحه 55 دینی دوازدهم
در آیات زیر تامل کنید و توضیح دهید هر یک از این آیات کدام یک از شواهد و نشانه های وجود اختیار در انسان را بیان میکند؟
پاسخ: این آیه نشان میدهد که انسان از قدرت فهم، اندیشه و انتخاب برخوردار است و میتواند با استفاده از عقل و آگاهی، مسیر درست یا نادرست را برگزیند.
پاسخ: این آیه بیانگر مسئولیت انسان در برابر اعمال خویش است؛ یعنی پاداش یا عذاب اخروی انسان، نتیجه اعمال و انتخابهایی است که در دنیا با اختیار خود انجام داده است و خداوند هرگز بدون دلیل و برخلاف عدالت، کسی را مجازات نمیکند.
جواب تفکردر قرآن صفحه 56 دینی دوازدهم
درباره ی سؤال های پایین بیندیشید و نظر خود را درباره ی هر یک از آنها ارائه دهید.
۱ــ خداوند امور جهان را تدبیر میکند و قوانین مشخصی را بر آن حاکم کرده است و ما در جهانی زندگی میکنیم که قدر و قضای الهی بر آن حاکم است (قانونمند است)؛ پس در این صورت، آیا قدر و قضای الهی مانع اختیار ما نیست؟
پاسخ: خیر؛ قدر و قضای الهی مانع اختیار انسان نیست، بلکه قانونمند بودن جهان باعث میشود انسان بتواند با شناخت قوانین آن، انتخاب و تصمیمگیری کند و برای زندگی خود برنامه داشته باشد.
۲ــ حال با توجه به معنای قدر و قضا اگر وضع جهان غیر از این بود، یعنی تحت نظام قدر و قضای الهی قرار نداشت (قانونمند نبود)، آیا میتوانستیم با همین اطمینان خاطری که اکنون داریم، با اختیار خود دست به انتخاب زده و در این جهان کار و فعالیت کنیم؟
پاسخ: خیر؛ اگر جهان قانونمند و منظم نبود، انسان نمیتوانست پیامد تصمیمها و کارهای خود را پیشبینی کند و بر اساس آن برنامهریزی نماید. بنابراین استفاده درست از اختیار و انتخاب در چنین جهانی امکانپذیر نبود.
۳ــ اگر کسی این تقدیرها را نبیند و نظم فعلی جهان را یک اتفاق از میان میلیاردها اتفاق ممکن دیگر بداند، اگر واقعاً بخواهد همین نگاه را مبنای عمل خود در زندگی قرار دهد، چه خواهد کرد؟
پاسخ: چنین فردی نمیتواند با اطمینان برای آینده خود برنامهریزی کند؛ زیرا جهان را بدون نظم و قانون مشخص میبیند. در نتیجه، نگرانی و اضطراب نسبت به آینده در او بیشتر میشود و ممکن است دچار یأس و ناامیدی شود.
۴ــ اگر کسی نظم فعلی جهان را یک اتفاق از میان میلیاردها اتفاق ممکن دیگر بداند و بخواهد همین نگاه را مبنای عمل خود در زندگی قرار دهد، آیا امکان استفاده از اختیار را در چنین جهانی خواهد داشت؟
پاسخ: خیر؛ زیرا در جهانی که حوادث آن کاملاً اتفاقی و بدون قانون مشخص باشند، انسان نمیتواند نتایج انتخابها و فعالیتهای خود را پیشبینی کند. در نتیجه، امکان استفاده آگاهانه و مؤثر از اختیار و انتخاب بسیار دشوار خواهد بود.
جواب بررسی صفحه 59 دینی دوازدهم
با اینکه قضای الهی و اختیار، هر دو، چه در موفقیت ها و چه در شکست های انسان نقش دارند، چرا برخی انسان ها میکوشند شکست های خود را به قضا و قدر الهی نسبت دهند؟
پاسخ: معمولاً انسانها تمایل ندارند بپذیرند که برخی شکستهایشان نتیجه تصمیمها و انتخابهای نادرست خودشان بوده است؛ به همین دلیل، شکستهای خود را به قضا و قدر الهی نسبت میدهند. در حالی که موفقیتها و شکستها هم به نظام الهی و هم به اختیار انسان مربوط میشوند. خداوند جهان را بر اساس قوانین مشخصی قرار داده است؛ برای مثال، اگر کسی از کوه سقوط کند، ممکن است آسیب ببیند و استفاده از تجهیزات ایمنی میتواند میزان آسیب را کاهش دهد. بنابراین اگر فردی بدون تجهیزات مناسب اقدام کند و آسیب ببیند، این نتیجه هم در چارچوب قضا و قدر الهی رخ داده و هم به انتخاب و تصمیم خود او وابسته بوده است.