جواب فصل 2 علوم نهم – آزمایش صفحه 15 تهیه بلور

جواب فصل دوم علوم نهم

علوم نهم آزمایش کنید صفحه 15

هدف: تهیه بلور

وسایل و مواد لازم: بشر، نخ، گیرهٔ فلزی، سدیم کلرید، کات کبود، شکر، آب مقطر، عینک، دستکش

روش اجرا:

الف) سه بشر ۱۰۰ میلی‌لیتری بردارید و درون هر کدام ۲۰ میلی‌لیتر آب مقطر داغ بریزید.
ب) درون هر بشر به طور جداگانه یک قاشق چای‌خوری از کات کبود، سدیم کلرید و شکر بیفزایید و آن قدر هم بزنید تا محلول‌های شفاف به دست آیند این عمل را تا آنجا که مواد جامد حل شوند، ادامه دهید.
پ) یک گیره بردارید و با استفاده از نخ و مداد، آن را درون محلول آویزان کنید.
ت) بشرها را کنار پنجره بگذارید و پس از چند روز بلورهای تشکیل شده را مشاهده کنید.

نتیجهٔ مشاهدهٔ خود را بنویسید.

پاسخ: در اطراف نخ بلور های مواد تشکیل شده است – کم ‌کم بلورهای کوچکی به وجود می آید و با گذشت زمان بزرگتر می شوند.

توضیح دهید بلورهای این سه ماده چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با هم دارند.

پاسخ: از نظر شکل بلور و مقدار بلور با هم متفاوت اند، مثلا بلور نمک کاملا مکعبی است.

آزمایش دوم صفحه 15 علوم نهم

هدف: بررسی رسانایی الکتریکی آب مقطر و محلول آبی چند ماده

وسایل و مواد لازم: بشر، سیم، منبع تغذیه (باتری قلمی یا کتابی)، لامپ ۱/۵ ولتی، میلهٔ کربنی، قاشقک، آب مقطر، سدیم کلرید، کات کبود، شکر، اتانول، عینک، دستکش

روش اجرا:

الف) یک مدار الکتریکی درست کنید.

ب) درون یک بشر مقداری آب مقطر بریزید و میله‌های کربن را داخل آن قرار دهید (توجه کنید میله‌ها با هم در تماس نباشند.) مشاهده‌های خود را بنویسید.

پاسخ: هیچ اتفاقی نمی افتد، چون آب مقطر رسانای جریان الکتریسیته نیست.

پ) اکنون با استفاده از قاشقک، به اندازهٔ نصف قاشق چای‌خوری درون آب مقطر نمک خوراکی بیفزایید. چه چیزی مشاهده می‌کنید.

پاسخ: لامپ روشن و جریان در مدار برقرار می‌ شود، چون محلول آب و نمک رسانای جریان الکتریسیته است.

ت) قسمت پ آزمایش را با افزودن شکر، اتانول و کات کبود به آب مقطر تکرار کنید. مشاهده‌های خود را یادداشت و جدول زیر را پر کنید.

پاسخ:

از این مشاهده ها چه نتیجه ای می گیرید؟ توضیح دهید.

پاسخ: محلول برخی مواد الکتریسیته را عبور می دهد و برخی دیگر خیر. و محلول نمک خوراکی، رسانای جریان الکتریکی است.

آزمایش صفحه 16 علوم نهم

هدف: بررسی حرکت یون ها در آب

وسایل و مواد لازم: ظرف شیشه‌ای (پتری)، پنس، آب مقطر، سدیم هیدروکسید، کات کبود

روش اجرا:
الف) درون ظرف پتری تا نیمه آب مقطر بریزید.
ب) با استفاده از پنس یک دانه بلور سدیم هیدروکسید را بردارید و به آرامی در کنار دیوارهٔ ظرف پتری درون آب قرار دهید.
پ) با استفاده از پنس یک دانه بلور کات کبود بردارید و آن را درون ظرف پتری و کنارهٔ دیواره و درست روبه روی بلور سدیم هیدروکسید قرار دهید.

مدتی صبر کنید و مشاهدات خود را بنویسید.

تغییر رنگ نشانهٔ چیست؟

پاسخ: تشکیل ماده­‌ی زرد رنگ سرب یدید در وسط ظرف

معادلهٔ نوشتاری تغییر شیمیایی انجام شده به صورت زیر است.

فراورده‌ها ➙ کات کبود + سدیم هیدروکسید
فراورده‌ها ➙ یون مس، یون سولفات + یون سدیم، یون هیدروکسید

بر اساس این معادله، اگر یون‌های مس و هیدروکسید به یکدیگر برسند، با هم واکنش می‌دهند. حال توضیح دهید از تشکیل رنگ جدید درون ظرف چه نتیجه‌ای می‌گیرید؟

پاسخ: از آنجا که یون های سرب و ید از بلورها شروع به حرکت کرده و در اطراف و به سمت وسط ظرف پراکنده می شوند و هنگامی که به مرکز ظرف می رسند ، با یکدیگر ترکیب می شوند و ترکیب یونی زرد سرب یدید را تشکیل می دهند.

با توجه به نتیجهٔ این آزمایش توضیح دهید، چرا محلول نمک‌ها رسانای جریان الکتریکی است؟

پاسخ: چون یون های حاصله در محلول حرکت کرده و باعث ایجاد جریان الکتریکی در محلول می شوند.

فعالیت صفحه 18 علوم نهم

شکل های زیر آرایش الکترونی هر یک از ذره ها را در واکنش فلز سدیم با گاز کلر، پیش و پس از تغییر شیمیایی نشان می دهند.

با بررسی شکل ها:

الف) جدول زیر را کامل کنید.

پاسخ:

ب) کدام اتم الکترون از دست داده و کدام یک الکترون گرفته است؟

پاسخ: اتم سدیم الکترون از دست داده و اتم کلر یک الکترون گرفته است.

پ) هر یک از اتم‌های سدیم و کلر چند الکترون مبادله کرده‌اند؟

پاسخ: یک الکترون بین خود مبادله می­‌کنند.

ت) نماد شیمیایی یون‌های سدیم وکلرید را بنویسید.

پاسخ: ⁺Na (یون سدیم ⁻Clیون کلرید

پ) ملاکی برای گرفتن یا دادن الکترون توسط اتم ها مشخص کنید.

پاسخ: اگر یک اتم در آخرین مدار خود الکترون های کمی داشته باشد (مانند سدیم، که در آخرین مدار خود تنها 1 الکترون دارد)، تمایل دارد الکترونه ا را از دست بدهد و آخرین مدارش را حذف کند، اما اگر تعداد الکترون ها در آخرین مدار یک اتم زیاد باشد (مانند کلر، که در آخرین مدار خود دارای 7 الکترون است.) تمایل به گرفتن الکترون و تکمیل مدار آخرش دارد.

خود را بیازمایید صفحه 19 علوم نهم

از واکنش فلز سدیم با گاز فلوئور سدیم فلوئورید به دست می‌آید. با توجه به نمادهای شیمیایی ₉F و  ₁₁Na به پرسش های زیر پاسخ دهید.

الف) آرایش الکترونی این دو اتم را رسم کنید.

پاسخ:

ب) کدام یک با از دست دادن الکترون به ذره‌ای با مدار ۸ الکترونی تبدیل می‌شود؟

پاسخ: اتم سدیم تبدیل به یون مثبت سدیم (⁺Na) می‌شود.

پ) کدام یک با گرفتن الکترون به ذره‌ای با مدار ۸ الکترونی تبدیل می‌شود؟

پاسخ: اتم فلوئور تبدیل به یون منفی فلوئورید می­‌شود.

ت) تعداد بارهای الکتریکی ذره‌های سازندهٔ سدیم فلوئورید را مشخص کنید.

پاسخ: یون مثبت سدیم دارای ۱ عدد بار الکتریکی مثبت و یون منفی فلوئورید نیز دارای 1 عدد بار الکتریکی منفی می باشند.

ث) آیا ترکیب یونی سدیم فلورید در مجموع خنثی است؟ به چه دلیل؟

پاسخ: بله، چون میزان بار الکتریکی مثبت و منفی آن برابر است.

۲) با توجه به آرایش الکترونی اتم‌های فلز منیزیم و اکسیژن، ذره‌های سازندهٔ منیزیم اکسید (MgO) را مشخص کنید (_۸O و _۱۲Mg).

پاسخ:

خود را بیازمایید صفحه 23 علوم نهم

با توجه به شکل بالا به پرسش‌ها پاسخ دهید.

الف) برای تشکیل یک مولکول آب، هر اتم هیدروژن چند الکترون به اشتراک گذاشته است؟

پاسخ: هر اتم هیدروژن یک الکترون به اشتراک گذاشته است.

ب) در مدار آخر اتم هیدروژن در مولکول آب چند الکترون وجود دارد؟

پاسخ: دو الکترون وجود دارد.

پ) برای تشکیل یک مولکول آب، اتم اکسیژن چند الکترون به اشتراک گذاشته است؟

پاسخ: هر اتم اکسیژن، دو الکترون به اشتراک گذاشته است.

ت) در مدار آخر اتم اکسیژن در مولکول آب چند الکترون وجود دارد؟

پاسخ: هشت الکترون وجود دارد.

علوم نهم خود را بیازمایید صفحه 24

مولکول متان، CH₄، از ۴ اتم هیدروژن و یک اتم کربن تشکیل شده است. با توجه به فرمول متان:

الف) آرایش الکترونی مدار آخر اتم‌های _۱H و _۶C را رسم کنید.

پاسخ: در تصویر زیر می توانید مشاهده کنید:

ب) نحوه تشکیل مولکول متان را با رسم ساختارهای اتمی نشان دهید.

پاسخ: در تصویر زیر می توانید مشاهده کنید:

پ) هر اتم کربن چند پیوند اشتراکی می‌دهد؟

پاسخ: چهار پیوند کووالانسی ایجاد می­‌کند.

ت) هر اتم هیدروژن چند پیوند اشتراکی می‌دهد؟

پاسخ: یک پیوند کووالانسی ایجاد می­‌کند.

فعالیت صفحه 24 علوم نهم

با استفاده از مدل‌های مولکولی و با فرض داشتن دو اتم کربن و تعداد کافی از اتم‌های هیدروژن:

۱) سه ترکیب مولکولی ۲ کربنه بسازید.

پاسخ: در تصویر زیر می توانید مشاهده کنید:

2) مشخص کنید در ترکیب‌هایی که ساخته‌اید، هریک از اتم های کربن چند پیوند داده‌اند؟

پاسخ: هر اتم کربن، چهار پیوند کووالانسی دارد.

۳)فرمول مولکولی هر سه ترکیب را بنویسید.

پاسخ: الف ) C₂H₆       ب) C₂H₄    ج)C₂H₂